Lood in drinkwater – loden leidingen – stappenplan

Sinds 1960 mag geen lood meer gebruikt worden voor waterleidingen. Toch zijn ze helaas nog niet overal vervangen. Onder de straten wel, maar binnen of onder de huizen zitten soms nog stukken loden leiding. Vreemd genoeg heeft de overheid dat nooit verboden. Daarom kan de gemeente niet zomaar optreden. Ze kan wel de eigenaar aanspreken. Eigenaren kunnen natuurlijk zelf actie ondernemen.  Huurders kunnen hun verhuurder aansprakelijk stellen: deze moet zorgen voor een goede woning en te veel lood in het drinkwater is een gebrek.

Recent bleek in Amsterdam Noord dat onder een complex woningen uit de jaren twintig nog een loden toevoerleiding  zit. Door de aandacht in de media gingen meer mensen kijken en op vele plekken doken loden leidingen op. Lood is niet gezond en ronduit slecht voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Daarom is het bij oude panden belangrijk om te kijken of nog ergens een stuk loden leiding zit. Hieronder een praktisch stappenplan met uitleg hoe je lood herkent, plus de stappen om te zorgen dat het lood snel wordt vervangen.

Lood is slecht voor de gezondheid

Lood heeft vele schadelijke gevolgen. Het zware metaal is een gif en stapelt zich op in het lichaam. Het breekt niet af en het verdwijnt niet als je het water kookt. Voor kinderen is het extra ongezond – het meest bekende effect is het verminderen van het IQ.  In november 2019 waarschuwde de gezondheidsraad nog voor de gevaren en gaf het advies de leidingen snel te vervangen. Volgens de huidige norm voor drinkwater mag lood in een concentratie tot 10 microgram per liter voorkomen. Met name als het water een tijdje heeft stilgestaan kan deze concentratie overschreden worden. De gezondheidsraad pleit voor verlaging van deze norm naar 5 microgram.

Stappenplan herkennen en aanpakken lood

Weet u zeker dat er geen loden leidingen meer in uw pand zijn? Mooi, dan hoeft u zich natuurlijk geen zorgen te maken. Weet u het niet zeker? Kijk dan hieronder. Misschien bent u na stap 1 al klaar, de meeste mensen kunnen na stap 2 gerust zijn. Voor anderen is er werk aan de winkel. Zorgen maken helpt niet, het probleem aanpakken wel.

1   Kijk naar het bouwjaar van het pand

Sinds 1960 mag lood niet meer toegepast worden. Het is dan ook erg onwaarschijnlijk dat in panden die na 1960 zijn gebouwd nog loden leidingen zitten. Dus een check van het bouwjaar kan onnodige ongerustheid wegnemen. U kunt het bouwjaar vragen aan de eigenaar of aan de gemeente.

2   Controleer of er loden leidingen zijn

Kijk waar de waterleiding het pand binnenkomt. Bij oude panden is dat meestal onder de vloer bij de voordeur. Daar zit dan een luik naar de kruipruimte. Vaak zijn in de woningen de leidingen wel vervangen bij een renovatie of verbouwing, maar het stuk onder de vloer niet. Bij gestapelde bouw is soms ook de stijgleiding naar de etages nog van lood.

Hoe herken je lood?

  • Lood is buigbaar, de leidingen zijn vaak bobbelig (koper is recht en hard)
  • Als je er met bijvoorbeeld een lepel op klopt hoor je een dof geluid (koper is hoger van toon)
  • Lood is grijs (maar vaak wit geschilderd). Als je met een lepel of mesje krast zie je zilverkleurig metaal. Koper is rood-bruin. Koppelstukken zijn vaak geel (messing, geen lood)

Zie voor beelden dit filmpje van !WOON of deze uitzending van AT5 over loden leidingen in Amsterdamse panden. Twijfelt u nog, bekijk dan ook dit filmpje.

Loden waterleiding
links zit nog lood, rechts is koper

3  Loden leiding? Water van tappunt of fles.

Heeft u een stuk loden waterleidingen? Haal elders drinkwater of laat in elk geval de kraan even flink doorlopen voor u water pakt voor consumptie. De concentratie lood daalt vaak na twee minuten doorspoelen. Zwangere vrouwen en jonge kinderen drinken beter helemaal geen kraanwater met lood (GGD Advies). Zij zullen water van elders moeten drinken tot de loden leiding vervangen is. Haal drinkwater bij buren die geen loden leidingen hebben of van een tappunt in de buurt. De kraan laten lopen is natuurlijk een heel tijdelijke en water verspillende oplossing, dus ga vooral verder met de volgende stap.
Zie voor meer achtergrond ook de website van de Amsterdamse GGD

4   Verzoek de verhuurder of VvE om een loden leiding te vervangen

Maak een foto en stuur deze met beschrijving van de plek naar de verhuurder of de Vereniging van Eigenaren. Doe dit per mail of schriftelijk. Verzoek om de leiding snel te vervangen. Als u zelf eigenaar bent dan weet u wat u te doen staat.

5   Vervolgactie als de loden leiding niet vervangen wordt

Komt de verhuurder niet in actie, dan zijn vervolgstappen nodig. Daarvoor vereisen zowel de huurcommissie als de rechter een meting. Wat !WOON betreft mag deze onnodige drempel verdwijnen: alleen het zien van een loden leiding moet genoeg reden tot actie zijn.

Drinkwater laten onderzoeken op lood

Ziet u een stuk loden waterleiding en doet de eigenaar niets nadat u dat heeft gemeld? Dan kunt u de concentratie lood in het drinkwater laten meten. Daarvoor betaal u circa € 150 maar als u met hulp van het rapport van het lood afkomt is dat de moeite waard. Hieronder een aantal bedrijven die metingen verrichten. Als u in Amsterdam woont kunnen wij u helpen en mogelijk de kosten op ons nemen. In een aantal gevallen betaalt de gemeente, soms kunnen we het op de verhuurder verhalen. Als u  de verhuurder heeft gevraagd de loden leiding te vervangen (met meesturen van een foto) en hij reageert niet, neem dan contact op met !WOON. In die situatie (woning in Amsterdam, loden leiding aanwezig, verhuurder reageert niet) vragen wij waar nodig een meetrapport en krijgt u geen rekening. Als dat rapport wijst op lood in het drinkwater dan helpen we u om verdere stappen te zetten (zie hieronder).

Voor bewoners in andere gemeenten kunnen wij geen onderzoek betalen. U kunt ons wel mailen of bellen voor eventueel advies.

  • Aquador                Tel 0183 561199
  • C-mark                 Tel 088 8310500
  • Omegam Water   Tel 0229 577 920
  • WLN                      Tel 050 4022159

6   De meting toont meer dan 10 microgram lood per liter

Dit is een zogenaamd woongenot schadend gebrek. Een huurder kan vervanging afdwingen via de rechter of de eigenaar tot actie stimuleren via een huurverlaging.

a   Naar de Huurcommissie en huurverlaging vragen

Blijkt de concentratie te hoog – meer dan 10 µg/liter bij het eerst uitstromende water- en woont u in een niet geliberaliseerde huurwoning bij een particuliere verhuurder of een corporatie? Dan kunt u een zaak starten bij de huurcommissie. (Een huurder met een geliberaliseerde overeenkomst zal direct naar de rechter moeten).

De huurverlaging die de Huurcommissie oplegt kan fors zijn. Bij loodvervuiling kan een verlaging van 60% van de betaalde huur zijn. Dat dient om de verhuurders te porren om het gebrek te verhelpen. Vanaf dat moment mag de huur namelijk weer terug naar het oude niveau.

Nadeel van een procedure is dat het minstens een half jaar duurt. De huurverlaging gaat dan wel in op de eerste van de maand na de klachtenmelding. De Huurcommissie kan niet bepalen dat het lood vervangen moet worden. De huurverlaging dient om de eigenaar tot actie te bewegen.

b   Naar de rechter om vervanging van het lood te eisen

Wij zetten – als de verhuurder echt weigert iets te doen – in op een kort geding. Als de huurder dat wil natuurlijk. De verhuurder krijgt dan een sommatie en een termijn om actie te ondernemen. Gebeurt er niets, dan gaan we naar de rechter. Tot nu toe was dat niet nodig. Verhuurders laten het niet graag zo ver komen, want ze snappen tegen deze tijd wel dat ze iets moeten doen. Bovendien kost een verloren procedure soms meer dan het vervangen van de leidingen.

Mocht u hulp of advies bij dergelijke stappen willen hebben, kunt u contact opnemen met !WOON

7   De meting toont 10 microgram lood per liter of minder

Volgens de huidige normen is dan geen sprake van gebrek. Dat betekent niet dat het gezond is. De gezondheidsraad bepleit verlaging van de norm naar 5 microgram per liter, dus ook hier is het zinnig om op vervanging aan te dringen. Een stap naar de Huurcommissie of rechter is dan minder zeker.

8   Eendracht maakt macht – samen sterker

Als er meer problemen met lood zijn in een zelfde pand, blok of wijk dan is het verstandig samen te werken. Zeker als het dezelfde verhuurder betreft. Publiciteit kan helpen om het probleem stevig onder de aandacht te brengen. Bij woningcorporaties is het heel verstandig de bewonerscommissie te betrekken – of er een op te richten als er nog geen is. Doe ook een beroep op de huurderskoepel. Zij behartigen de belangen van de huurders en kunnen een beroep doen op de corporatie om het probleem aan te pakken. Overigens zijn de woningcorporaties in Amsterdam zich terdege bewust van het probleem. Ymere en inmiddels ook andere corporaties werken samen met de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties hard aan oplossingen. Ondertussen kan het niet snel genoeg voor de huurders. Zij willen dat de loden leidingen zo snel mogelijk vervangen worden. Ze willen gewoon gezond drinkwater uit de kraan. Gelijk hebben ze, want dat is een fundamenteel mensenrecht.

Speciaal voor huurders van Ymere

Wie van Ymere huurt kan via de website van de corporatie een huisnummer-postcode check doen. Als daaruit komt “veiligheid onzeker” dan is er aanleiding voor nader onderzoek. Huurders van Ymere kunnen dan een gratis watercheck krijgen (door Normec Biobeheer uit Rotterdam, niet door Ymere zelf). Deze check is aan te vragen door te mailen naar waterleidingen@ymere.nl

Bewoners verontrust over lood in drinkwater

!WOON